Głównie o mediach...

Moimi ulubionymi blogami są blogi kulinarne. Na potrzeby pracy doktorskiej przeczytałam i przeanalizowałam kilkaset blogów. Blogi kulinarne stanowią ten typ blogów, jaki nigdy mi się nie znudził (żeby nie napisać „nie obrzydł”).

Regularnie śledzę to, co dzieje się w blogosferze kulinarnej i niestety pewne zjawisko pozostaje tu niezmienne — plagiatowanie. W blogu „Around the kitchen table” pojawił się niedawno wpis, w którym Ewelina Majdak informuje, że zdjęcie jej autorstwa pojawiło się w „Chwili dla Ciebie”. Oczywiście nie ona je tam wysłała i nie ona jest pod nim podpisana. Czytelniczka „Chwili dla Ciebie” podpisała się pod zdjęciem i przepisem autorstwa blogerki. Nie była to jednak dla owej czytelniczki chwila sławy — blogerzy kulinarni nie od dziś piętnują takie zachowania.

Kilka lat temu głośno było o Smakerze. W serwisie tym opublikowano wiele tekstów i fotografii będących własnością blogerów (oczywiście bez ich wiedzy i zgody). Pisał o tym nawet InternetStandard. Co jakiś czas na forach kulinarnych pojawiają się wątki detektywistyczne — tu internauci przedstawiają wyniki swoich śledztw, a więc piszą kto, komu i co ukradł.

Takie wątki (jak ten z „Galerii potraw”) można oceniać jako nieskuteczne, ale myślę, że głośne piętnowanie plagiatorów jest potrzebne. Oczywiście za tym muszą iść zgłoszenia do poszczególnych serwisów publikujących treści będące plagiatami. I tu duża rola administratorów tych serwisów, którzy powinni odpowiednio zareagować na zgłoszenia.

Administratorzy serwisów internetowych najchętniej wskazują, że to nie oni, a użytkownicy ponoszą odpowiedzialność za łamanie praw autorskich. Problem opisany przez Ewelinę Majdak przypomniał mi, że swego czasu nawet Gazeta.pl miała sporą wpadkę (zdjęcia użytkowniczki forum i blogerki zostały wykorzystane na potrzeby portalu, ale nazwisko/nick autorki pominięto — fotografię opisano jako zdjęcie Gazety).

Zastanawiające są opinie, że internauta musi się liczyć z tym, że ktoś jego teksty/zdjęcia opublikuje jako własne. Na forach czy w blogach kulinarnych przy okazji dyskusji na temat własności intelektualnej powtarzają się tego rodzaju wypowiedzi: skoro zamieszczasz coś w sieci, to licz się z tym, że ktoś to ukradnie. Pokrętne.

A wystarczyłoby wskazać źródło materiału i nie byłoby problemu. Czy naprawdę są ludzie myślący, że jeśli coś jest w internecie, to można sobie wziąć i się pod tym podpisać? Najwyraźniej. Pytanie tylko, na ile są to działania świadome, z premedytacją, a na ile wynikające z nieznajomości prawa? Jeśli to pierwszy powód, należałoby zadbać o surowsze traktowanie osób dopuszczających się plagiatów, jeśli drugi — o edukację.

Choć przyznam, że edukacja to będzie wyzwanie. Wiem, jak trudno uświadomić człowiekowi, że nie powinien podpisywać się pod cudzym tekstem. I że jeśli zamienił przecinek na „i”, to jeszcze nie zmienia jego sytuacji. Podobnie jak to, że oddał tę pracę już komuś innemu i przeszło, więc chyba jest dobra. I że przecież on mi oddaje pracę, to w czym problem? A poza tym, to przepisał ten tekst odręcznie, a nie skopiował i wydrukował, to chyba się liczy!

Drodzy blogerzy kulinarni — rozumiem i popieram wasze działania.

Stronę: kultura.olsztyn.kei.pl dawno temu dodałam do zakładek, żeby móc od czasu do czasu sprawdzać, co dzieje się w Olsztynie. Strona, jak głosi opis w Google’u, to „Serwis Urzędu Miasta Olsztyn”.

Od dobrych kilku miesięcy strona określona jest tak: „Ta witryna może wyrządzić szkody na Twoim komputerze”. Co więcej? „Witryna znajduje się na liście podejrzanych witryn — jej odwiedzenie może spowodować uszkodzenie komputera” i „Liczba stron przetestowanych w witrynie w ciągu ostatnich 90 dni: 171. Testy wykazały, że niektóre (131) z nich powodowały pobranie i zainstalowanie złośliwego oprogramowania bez zgody użytkownika. Robot Google po raz ostatni odwiedził tę witrynę 2011-02-03, a ostatni raz podejrzana treść została w niej wykryta 2011-02-02″.

Google podpowiada: „W niektórych przypadkach aplikacje firm trzecich mogą dodawać złośliwy kod do wiarygodnych witryn, co powoduje wyświetlanie ostrzeżenia”, ale właściciel i administrator strony nie podejmują żadnych działań. Oczywiście funkcjonuje nowy serwis kulturalny prowadzony przez Urząd Miasta, ale może warto byłoby posprzątać stare śmieci?

Polskie Radio już jakiś czas temu uruchomiło stronę „Moje Polskie Radio” i konsekwentnie ją rozwija. Projekt wiąże się z 85-leciem Polskiego Radia i do końca 2010 roku ma się tu pojawić 85 kanałów tematycznych (jest już 75, a więc niewiele brakuje).

Ponarzekać można na braki w opisach programów czy na nie do końca przemyślane rozwiązania (kanał uruchamia się automatycznie, a więc otwarcie zakładek z kilkoma kanałami powoduje, że słychać je wszystkie, chociaż oczywiście można włączyć pauzę).

Widać, że twórcy strony mieli i mają problem ze skategoryzowaniem zgromadzonego materiału, ale też trudno się temu dziwić - Polskie Radio ma bogate archiwa, a do tego dochodzą nowe audycje. Podstawowy podział, jaki zastosowano, to podział na „Słowo” i „Muzykę”.

Bogactwo materiałów zgromadzonych w serwisie robi wrażenie - jest i „Studio Reportażu”, i „Archeologia”, i „Kosmos”. Przekrój kanałów muzycznych też jest imponujący, choć dla słuchaczy Polskiego Radia z pewnością nie jest to zaskoczeniem.

Z istnienia „Mojego Polskiego Radia” na pewno ucieszą się ci, którzy nie mają problemów z zasypianiem, w związku z czym omija ich spora część programów naukowych czy kulturalnych nadawanych nocą.

Wszystkim wielbicielom dobrego kina polecam film „Social Network”. Dla osób interesujących się internetem jest to obraz szczególnie wart obejrzenia, bo pokazuje, w jaki sposób powstał Facebook. Tym samym poszerza się grupa filmów w jakiś sposób dotyczących internetu: „Masz wiadomość”, „Julie i Julia”, „Stan gry”… coś jeszcze pewnie by się znalazło.

„Gazeta Wyborcza” zaczyna kolejną edycję akcji „Szkoła z klasą” – tym razem jest to „Szkoła z klasą 2.0”. Do nazwy można mieć zastrzeżenia, bo wokół tego czym jest „internet 2.0” czy „kultura 2.0”, toczą się burzliwe dyskusje. Hasło jest jednak na tyle chwytliwe, że być może zwróci uwagę czytelników. A warto poczytać teksty publikowane w związku z tą akcją, bo dziennikarze podjęli ciekawy temat i zajęli się między innymi Wikipedią.

Aleksandra Pezda w artykule „Kto z was nie skorzystał z Wikipedii?” zwraca uwagę zarówno na błędy w Wikipedii, jak i na olbrzymie możliwości wykorzystania tej formy dzielenia się wiedzą. Wypowiadający się w tekście polski pionier-wikipedysta Paweł Jochym mówi, że Wikipedia „Nie jest wcale gorsza niż jakiekolwiek inne źródło informacji”. Oczywiście – ani gorsza, ani lepsza, jednak jest specyficznym źródłem informacji i żeby wiedzieć z czego wynika jego specyfika i jakie to ma znaczenie dla wiarygodności danych, trzeba znać mechanizmy tworzenia Wikipedii i pamiętać, że tę encyklopedię każdy może ulepszać (i psuć).

W innym tekście zamieszczonym w „Gazecie Wyborczej” pojawia się dziesięć rad Pawła Jochyma dotyczących tego, jak posługiwać się Wikipedią – warto wcielać je w życie. Od siebie dodam, żeby bacznie zwracać uwagę na znajdujące się w niektórych hasłach takie notatki jak „potrzebne źródło” czy też na inne opisy wskazujące na braki w informacji. Przydatne w korzystaniu z Wikipedii jest sprawdzanie przebiegu dyskusji nad hasłami – zwłaszcza w odniesieniu do haseł kontrowersyjnych, których kształt zależy od światopoglądu autora/autorów (polityka, religia itp.).

Wikipedia nie jest wolna od luk i błędów, ale żadne źródło informacji nie jest od nich wolne. Weryfikacja informacji – nie tylko tych znalezionych w Wikipedii – wymaga zdobywania wiadomości z różnych źródeł. I nie chodzi o to, żeby zakazywać wykorzystywania Wikipedii w szkołach albo kreować obraz internetu jako śmietnika pełnego bezwartościowych danych. Rzecz w tym, by dowiedzieć się skąd pochodzi dana informacja i dlaczego wygląda tak a nie inaczej.

Wskazane jest krytyczne podejście do każdego źródła danych. Pytanie więc: dlaczego tak wiele mówi się akurat o Wikipedii? Być może dlatego, że jest to coraz częściej wykorzystywana baza informacji. Być może dlatego, że chęć ułatwiania sobie życia sprawia, że poszukujemy w Wikipedii rozwiązań najprostszych, ale nie zawsze są one najlepsze. Ot, jak na przykład (nie)sławna historia o katalogach IPN-u, w których jako jedno ze źródeł podano Wikipedię.

Pouczająca historia zdarzyła się dziennikarzom „Guardiana”, którzy z Wikipedii przepisali słowa, jakie miał wypowiedzieć Maurice Jarre. Słowa te wymyślił pewien student chcący sprawdzić, czy ten tekst pojawi się na innych stronach internetowych lub w prasie papierowej. Sytuacja była bardzo niezręczna, bo wypowiedź ta dotyczyła spraw ostatecznych i pojawiła się w nekrologu, jaki w związku ze śmiercią kompozytora opublikował „Guardian”. I słusznie napisała już po sprostowaniu przedstawicielka „Guardiana” Siobhain Butterworth: nie chodzi o to, by unikać Wikipedii, ale o to, by weryfikować informacje, docierać do jak najbardziej wiarygodnych źródeł.

PS. Gdybym opisała powyższą historię na podstawie artykułu na Wirtualnej Polsce, przepisałabym błąd, jaki się tu znalazł i uznałabym Siobhain Butterworth za mężczyznę. Ponieważ zweryfikowałam informację na stronie „Guardiana”, mogłam zgodnie z prawdą napisać, że jest to kobieta.

Ludwik Stomma w opublikowanym na łamach „Polityki” tekście „Radosne ćwiartowanie” napisał: „Bez względu na to, kto za dwa, trzy lata będzie rządził w TVP i PR, żadna poważna debata nie będzie możliwa bez udziału Karnowskiego czy Sakiewicza. Tak, Sakiewicza, gdyż idą wreszcie dobre dni także dla »Gazety Polskiej«”. Tekst został opublikowany w 2006 roku. To się nazywa dar przewidywania!

Przeglądanie tygodników opinii sprzed kilku lat skłania do wysnucia wniosku, że prognozy publicystów często się nie sprawdzają, że rzeczywistość jakoś nie chce przystawać do przewidywań i przynosi zaskakujące rozwiązania. A tu wszystko zgodnie z przewidywaniami! Przydałby się namacalny dowód na potwierdzenie prognozy Ludwika Stommy? Proszę bardzo.

Tomasz Sakiewicz, redaktor naczelny „Gazety Polskiej”, nie może do końca kampanii prezydenckiej prowadzić programów w radiowej „Trójce”. Zarząd Polskiego Radia podjął taką decyzję z uwagi na artykuł Sakiewicza, w którym napisał on m.in., że Komorowski jest „dupowaty”. Zawieszony Sakiewicz nie poprowadził programu „Trójka po trzeciej”. Zastąpiła go była dziennikarka „Gazety Polskiej” - Katarzyna Hejke. A kto był jej gościem? Tomasz Sakiewicz.

Proponuję przemianować program „Trójka po trzeciej” na „Trzy po trzy”. I gratuluję Panu Ludwikowi Stommie trafności prognoz.

Więcej na ten temat tutaj i tutaj.

Rada Etyki Mediów wystosowała oświadczenie, w którym napisano między innymi: „Tragiczna katastrofa pod Smoleńskiem, śmierć prezydenta RP, jego małżonki oraz wybitnych przedstawicieli życia publicznego, stała się próbą dla mediów. Dziennikarze i komentatorzy przeszli ją godnie, informując Polaków o przebiegu zdarzeń, przewidując ich przełomowe znaczenie w budowaniu jedności wokół spraw najważniejszych dla państwa i narodu - mimo różnic ideowych i politycznych”.

Zdaniem członków Rady Etyki Mediów, dziennikarzom udało się „godnie” przejść próbę, jaką było informowanie o katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem i o jej skutkach. Być może oświadczenie zostało wydane za wcześnie (już 12.04), ponieważ teraz nawet sami dziennikarze i medioznawcy krytycznie oceniają to, co dzieje się w mediach.

Andrzej Skworz, redaktor naczelny miesięcznika „Press”, pisze w swoim komentarzu między innymi: „Rozumiem płaczących Polaków. Nie rozumiem płaczących dziennikarzy. Oni nie są od tego, by przeżywać na ekranie emocje, ale od rzetelnego informowania o tych, którzy te emocje odczuwają. Dziennikarka, którą nie tak dawno Lech Kaczyński nazwał Stokrotką, teraz przez trzy dni roni łzy w trakcie wywiadów. A ja się zastanawiam, czy chciałbym pójść do lekarza, który zamiast mi fachowo pomóc, chlipałby nad moim nieszczęściem. Przez łzy gorzej widać”.

Profesor Wiesław Godzic stwierdził w wywiadzie: „Nieznośne są dla mnie wielkie kwantyfikatory: zginęła cała elita, osierocone państwo… Szanujmy innych, tych, co przeżyli - nie zginęła cała elita, tylko część, choć oczywiście nie odbiera to szacunku i hołdu dla tych, co zginęli. Tymczasem media stworzyły atmosferę końca świata. Płaczą i sugerują, że inni powinni płakać. Stworzył się taki płaczliwy wór, z którego wydostać się jest ciężko. Należy to dozować - i smutek, i płacz. Ludzie muszą normalnie żyć. Brakowało mi żałoby typu obywatelskiego”.

Chciałabym, żeby Rada Etyki Mediów jeszcze raz przyjrzała się temu, co działo się i dzieje w mediach. Może warto przeanalizować programy prowadzone w ostatnich dniach przez Jana Pospieszalskiego w TVP1, że nie wspomnę o treściach przekazywanych przez skrajnie prawicowe media. Niewątpliwie ostatnie wydarzenia były sprawdzianem dla dziennikarzy, ale Rada Etyki Mediów chyba zbyt wcześnie wystawiła im ocenę.

„Gazeta Wyborcza” i „Rzeczpospolita” przygotowały specjalne wydania w formacie PDF, które można pobrać tu i tu.

„Fakt” również zapowiada wydanie dodatkowej sobotniej wersji, ale w formie papierowej. Gazeta będzie rozdawana wieczorem w Warszawie, Gdańsku, Sopocie, Gdyni, Szczecinie, Poznaniu, Krakowie, Katowicach, Sosnowcu i Bydgoszczy.

Specjalne wydanie dziennika „Polska the Times” będzie wieczorem rozdawane w kilku miastach Polski, ale można je też pobrać tutaj.

„Super Express” informację o zmianach w ramówkach telewizyjnych umieścił między innymi w dziale „Plotki”, w związku z czym informacja o śmierci Lecha Kaczyńskiego sąsiaduje z newsem, że Kate Moss pokazała piersi…

O medialnych reakcjach na katastrofę lotniczą w Smoleńsku piszą również dziennikarze serwisu Gazeta.pl.

Rodzinom ofiar składam wyrazy współczucia.
Pracownikom mediów życzę opanowania.

Mądrze napisał w swoim blogu Daniel Passent: „Na pytania o pytania o przyczyny i skutki przyjdzie czas. Reszta jest milczeniem”.

Ostatnie wydanie „Klubu Trójki” (08.04.2010) zostało poświęcone celebrytom. Warto posłuchać. Audycję można pobrać ze strony Polskiego Radia zawierającej podcasty, czyli stąd.

Poziom mediów regionalnych z różnych powodów pozostawia dużo do życzenia. Rozumiem te powody i zdaję sobie sprawę, z jak wieloma trudnościami borykają się pracownicy mediów regionalnych, dlatego też często w dyskusjach staram się stawać w ich obronie. Ale brakuje mi argumentów, kiedy:

- słyszę, jak prezenter „Informacji” newsa o zabiciu kota nazywa „ciekawostką” - TVP Olsztyn, 22.03.2010 r., 21.45 (najwyraźniej odmiennie definiujemy słowo „ciekawostka”),

- czytam tytuł w olsztyńskim dziale serwisu Gazeta.pl: „Spaliła swoje nienarodzone dziecko w piecu” (jak można spalić nienarodzone dziecko?, no jak?!),

- w serwisie wm.pl widzę zdjęcie bardzo dokładnie ilustrujące tekst „Pies osaczył i zagryzł ciężarną łanię” (zupełny brak wyczucia, nie linkuję).

Aż chciałoby się niektórym dziennikarzom i innym pracownikom tworzącym media na Warmii i Mazurach zadedykować tekst Ernesta Skalskiego: „Nieuctwo, lenistwo, dziennikarstwo” („Press” 2008, nr 7).

Żródło: (woj), Spaliła swoje nienarodzone dziecko w piecu, 23.03.2010, http://olsztyn.gazeta.pl/olsztyn/1,48726,7691437,Spalila_swoje_nienarodzone_dziecko_w_piecu.html.